Kayıtlar

Tirmizî'nin Yemen Nüshası

Resim
Hill Museum & Manuscript Library (HMML) ile yürütülen Zaydi Manuscript Tradition (ZMT) projesi, Yemen'deki özel aile kütüphanelerinin yazmalarını dijitalleştirdi. Bu görüntülerin bir kısmı vHMML Reading Room'da açık. Bunlardan biri, Sa'de'deki Âlü'l-Hâşimî kütüphanesinde bulunan ve ZMT 01272 numarasıyla kaydedilen Tirmizî nüshası. Katalogda kısa bir künyeyle geçiyor: "Sunan. Part 2, colophon 1370, narrated by ʻAlī ibn Masʻūd". Nüshayı açınca bu künyenin arkasında ilginç bir hikâye olduğu görülüyor. Nüshanın kendisi Elimizdeki el-Câmi' 'in ikinci cüzü. Metin besmeleden sonra şu başlıkla açılıyor: أبواب الجنائز عن النبي ﷺ · باب ما جاء في ثواب المرض . İlk hadis Hennâd, Ebû Muâviye, A'meş, İbrâhîm, Esved ve Âişe yoluyla gelen "Mümine bir diken bile batsa…" rivayeti. Cüz, Kitâbü'l-'İlel'in sonuyla bitiyor ve son sayfada iri hatla şu kayıt var: آخر جامع كتاب أبي عيسى الترمذي الحافظ رحمه الله في السنن والحمد لله ر...

Ahmed b. Hanbel’in Zayıf Hadisle Ameli Üzerine Bir Çalışma

Resim
Ahmed b. Hanbel’in (r.a.) zayıf hadisi re’ye tercih ettiğine dair nakiller sıkça anılır. Bu tercihin hangi rivayetler için geçerli olduğu ve fetvalarına nasıl yansıdığı ise ayrıca incelenmeye muhtaçtır. Abdurrahman b. Fuâd el-Âmir, doktora çalışması olarak hazırladığı Menhecü’l-İmâm Ahmed fî binâʾi’l-hükmi’l-fıkhî ʿale’l-hadîsi’d-daʿîf adlı eserinde bu meseleyi ele alıyor. Ahmed b. Hanbel’in kendisinin zayıf bulduğu hadislerle aynı doğrultuda verdiği fetvaları toplayarak bunların sebeplerini araştırıyor. Yazar, Ahmed b. Hanbel’in eserlerini, talebelerinin ondan naklettiği meseleleri ve Hanbelî kaynaklarını tarıyor. Araştırmaya alacağı örneklerde hadisin Ahmed b. Hanbel nezdinde zayıf olmasını ve onun bu hadisin ifade ettiği hükmü benimsemesini arıyor. Başka bir âlimin zayıf saydığı, fakat Ahmed b. Hanbel’in kabul ettiği rivayetleri bu kapsamda değerlendirmiyor. Her meselede önce Ahmed b. Hanbel’in fetvasını ve ilgili hadisi veriyor. Ardından hadis hakkındaki hükmünü, mezhepteki görüşl...

Kahire’de 597’de Okunmuş Bir Buhârî Nüshası: Yatağan Medresesi’nde Kerîme Rivayeti

Türkiye Yazma Eserler Kurumu, 20 Ekim’de Pamukkale Üniversitesi İslami İlimler Enstitüsü Kütüphanesi’ndeki Yatağan Medresesi koleksiyonunu erişime açtı. Sahîh-i Buhârî’nin eski nüshalarına bakarken bu koleksiyondaki 25 numaralı cilde rastladım. Katalogda istinsah tarihi 597 olarak verilmişti. Görüntüleri inceleyince bu tarihin nüshanın Kahire’de okunduğu meclise ait olduğunu fark ettim. Kerîme el-Mervezî rivayetini taşıyan nüshada bu okumaya dair semâ kayıtları da bulunuyordu. Nüsha hakkında YEK portalında 739989 numarasıyla kayıtlı olan 198 varaklık nüsha, Sahîh’in birinci cildini içeriyor. Her sayfası 17 satır olacak şekilde nesihle yazılmış, kitap ve bâb başlıkları kırmızı mürekkeple belirtilmiş. Sonu eksik olan nüsha, Kitâbü’l-Küsûf’un “باب الصلاة في كسوف القمر” bâbında, «فقال إن الشمس والقمر» cümlesinde kesiliyor. Bu yüzden ferağ kaydı da bulunmuyor. Katalog kaydını hazırlayan Ercan İnce, yaprakların tamir sırasında yanlış sırayla ciltlendiğini fark ederek bunları Buhârî baskılar...

Yeni Çalışma

  Abdurrahman b. Mehdî’ye (ö. 198/813-14) nispet edilen Kitâbü’n-Nâsih ve’l-Mensûh eserine dair kaleme aldığım araştırma notum Mevzu Dergisi'inde yayımlandı. İstifadeli olmasını dilerim. Erişim için: https://mevzusbd.com/article/view/449/362

İlim Yolunda Sabır - Ahmed Mabed Hoca

"Tabii ki benim gibi millattan önce eğitim almış birisi (gülerek) 'maddiyatın ve imkânların olmadığı eski dönemlerde' okudum. Yani Allah’a hamdolsun ki sizleri o mahrumiyet günlerinden çıkarıp bugünlere ulaştırdı... Okula yalın ayak giderdik; ayağımızda ne bir terlik ne de ayakkabı bulunurdu. Yolculuğumuzu tamamen yürüyerek yapardık; ne bir arabaya binerdik ne de bir binek hayvanına. Kış günlerinde okula giderken yürüdüğümüz kumlar adeta buz keserdi. Soğuktan ayaklarımız uyuştuğunda, yol kenarından iki odun parçası alır, ayaklarımızın soğuğu biraz hafifleyene kadar o odunların üzerine basarak beklerdik. —Tabii sizler bu zorluğa şahit olma şerefine nail olamadınız (gülerek)—  Kur'an-ı Kerim'in tamamını ezberleyene kadar üç yıl boyunca durumumuz böyle devam etti. Derken 1952 Devrimi gerçekleştiğinde, kırsaldaki okul öğrencileri olan bizlere şöyle bir haber ulaştı: ‘Her biriniz 5 kuruş ödesin, ordu fabrikalarından sizlere birer sandalet getirtelim.’ O sandaleti henüz ...

Umre Notları

Bu yazımda umreye dair bazı çekincelerimi ve üzüntülerimi paylaşmak istiyorum. İki sene önce bireysel olarak umre ziyaretimi yapmıştım. O zaman da bazı gözlemlerim olmuştu ancak bu iki senedeki değişim beni olumsuz anlamda çok etkiledi. Aslında bu süreç Suud’un turist vizesine onay vermesiyle başlıyor. Daha önce bildiğim kadarıyla sadece umre vizesi veriliyordu. Turist vizesiyle sadece Mekke ve Medine’yi değil Suud’un tamamını gezebiliyorsunuz. Tabii bir “turist” olarak. Bu vize büyük kolaylık sağlasa da bence umrenin ruhunu ve ibadet şuurunu öldürüyor. Örneğin artık şirketler daha çok müşteri çekmek için gezilecek yerleri ön plana çıkarıyor. Hatta sahilde mangal partileri gibi absürt şeyleri de gezi rotalarına eklemişler. Neden? Çünkü talep var. Yani insanlar artık umreye bir ibadet olarak değil turistik bir gezi olarak bakıyor. Orada bir umreci abiyle konuşurken “Ya Antalya’ya tatile gitsek buradan fazla tutuyor. Hem ucuz hem de maneviyatı var.” demişti. Peki Suud hükümeti buna nasıl...

İlim Talibinin Tebliği Tedrisidir

 İlmin kuma kabul etmediği malumdur. Fakat işin öğretme tarafı bazen gözden kaçıyor. Kastım ilmi belli bir yere kadar öğrendikten sonraki dönem. Kişi daha tam olgunlaşmadan vaaz, tebliğ ve resmî görev gibi işlere fazla yönelirse kendi öğrenmesi geri planda kalabilir. Burada ders vermeyi veya bildiğini paylaşmayı kastetmiyorum. Bunlar zaten ilmin bir parçasıdır. Asıl mesele kişinin erken dönemde kendisini sürekli anlatan, konuşan ve yönlendiren bir konuma yerleştirmesidir. Özellikle sosyal medya buna çok müsait. İnsan kısa sürede takip edilen ve sözü dinlenen biri hâline gelebiliyor. Bu da farkında olmadan ilmin önüne geçebiliyor. Vaaz ve nasihat yapılmasın demiyorum. Fakat bunun zamanı ve yeri doğru belirlenmeli. İlim talibinin tebliği tedrisidir. Önce ilmini sağlamlaştırması, sonra bildiğini ehil olduğu ölçüde öğretmesi daha sağlıklıdır. Bir başka tehlike de şu. İnsan vaaz diline fazla alışınca ilmî çalışmalarında da aynı dili kullanmaya başlayabilir. Halkın hoşuna giden bir sö...