Bir Buhârî Hâşiyesinin Ardındaki Eski Bir Nüsha: Abdülkādir el-Fâsî ve İbn Sa‘âde
Yakın zamanda yayımlanan Havâşî Ebî’s-Suûd Abdülkādir b. Ali el-Fâsî alâ Sahîhi’l-İmâm el-Buhârî, ilk bakışta geç dönem bir Buhârî hâşiyesi gibi görünüyor. Ancak eser, bizi XVII. yüzyıl Fas’ından XII. yüzyıl Endülüs’üne uzanan önemli bir Buhârî nüsha geleneğine götürüyor. Abdülkādir el-Fâsî (1007-1091/1599-1680), Mağrib’in önde gelen muhaddis ve fakihlerinden biriydi. Ahmed Bâbâ et-Tinbüktî ve Ahmed el-Makkarî gibi âlimlerden ders aldı; Ebû Sâlim el-Ayyâşî ve Hasan el-Yûsî gibi isimler de onun talebeleri arasında yer aldı. Kaynaklar onun özellikle Sahîh-i Buhârî ile yakın biçimde meşgul olduğunu, eseri bizzat istinsah ettiğini, okuttuğunu ve farklı nüshaları karşılaştırdığını gösteriyor.[1][3] Elimizdeki hâşiye de esasen onun Buhârî okumaları sırasında ortaya çıkan notların, oğlu Ebû Zeyd Abdurrahman el-Fâsî tarafından derlenmiş hâlidir. Eseri asıl dikkat çekici kılan ise el-Fâsî’nin kullandığı Ebû İmrân Mûsâ b. Sa‘âde (ö. 522/1128’den sonra) nüshasıdır. İbn Sa‘âde, hocası ve kayınpede...